TÜRKÇE: (For English please scroll down.)
Geçen sene olduğu gibi bu sene de Noel ve Yeniyıl tebriklerimizi ayırdık, (Bkz. "Yeni Yıl- 2025", 29 Aralık 2024) çünkü gündem yine yoğun. Gazze'deki kıyım devam ediyor- 10 Ekim 2025'te barışsever başkan Trump'ın öncülüğünde başlayan ateşkese rağmen öldürmeler ve tahribat sona ermiş olmadığı gibi Pax Americana'nın adil olmayacağı da belli. Ve Batı dünyası kar yağışlı, çam ağaçlı Noel kutlamalarına "Bethlehem" ve "Jerusalem" söylemleriyle yeniden dalarken "Jesus"'larının da halktan, halkın yanında bir Filistinli olduğunu yine unutuverecekler. Geçen sene olduğu gibi bu sene de bunu yüzlerine vurmak istedim.
Hz. İsa'nın "Tapınağı ticarethaneye çeviren" ırkdaşlarına hiddetlenerek ortalığı dağıtıp herkesi kovduğu olayı tasvir eden El Greko'nun ünlü tablosunu hatırladım.
![]() |
| El Greko "Hz. İsa Tapınağı Arındırıyor", 1600. |
Aslında uzun zamandır o tabloyu hatırlıyor, paylaşmak istiyordum, hem ırkçı-yobaz İsrail rejimine hem de iki yüzlü Hristiyan dünyasına karşı birazcık sesimi çıkartmak için. Resmin orijinalini- ya da orijinallerinden birini- paylaşarak "anlayan anlar" demeyi düşünsem de sonunda kendim güncelleşmiş bir versyonunu yapmayı tercih ettim. Aldığım örnek Londra Milli Galeri'de (National Gallery) bulunan versyonudur. Hemen söyleyeyim- renkler için yine Lâle'ye güvendim.
En çok yapmak istediğim Hz. İsa'ya İsrail askerinin elindeki silahı çekip aldırtmaktı. Bunu son derece içim soğuyarak yaptım. Yerdeki kadını itilip kakılan bir Filistinli kadın olarak yorumlamak çok doğaldı- kompozisyon boynuna bir Filistin "kefiyesi" koymak için de gayet uygundu.
Tablonun solunda birşeyleri kaçıran adamları banknot kaçıran paragözler şekilnde yeniden yorumlamak da mantıklıydı. Zulalarına biraz külçe altın da yığmayı ihmâl etmedim.
Başında iri bir sepet taşıyan bağrı açık delikanlıda zorla ya da boğaz tokluğuna çalıştırılan bir ırgat havası vardı ve ben onu nasıl yeniden yorumlayacağımı önce bilemedim, sonra aklıma yeni dönemin oligarklarından gezinti olsun diye uzaya giden, çalışanlarına da pek iyi davranmamakla tanınan Jeff Bezos geldi. Delikanlının taşıdığı sepeti alıp yerine Amazon.com'un sırıtık logolu kutularından koydum.
Hz. İsa'nın hemen sağındaki yaşlı amca ile üzereine eğilen tip son senelerin başka bir sıcak gündemini, birkaç yıl önceki Pandemi oyununu ve mRNA "aşı" zorlamasını çağrıştırdı. Hele eğilen adamın sağ elinin duruşu tam şırınga tutmalıktı. Bu vesileyle o kâbus günlere de gönderme yapmış oldum!
(Aslında insanların kobay yapıldığı şeytani bir deney olan o "aşı" kampanyası 2021 Yeniyıl resmimizin konusuydu. Bkz.: "Yeniyıl- 2021", 24 Aralık 2020.)
Sağ arkadaki ikisi bayan kalabalık ve bayanlardan birini karşısına alan adamın pozları Filistin için eylem yaparken polisle yüzyüze gelen, tutuklanan, birçoğu yaşlı kadın Batı ülkesi vatandaşları için uygun düştü. Birleşik Krallık bu çirkin manzarada başı çekerek Batı dünyasında "fikir özgürlüğü" masalının gereğinde nasıl sabun köpüğü gibi dağılıverdiğini gösterdiğinden resimdeki polise onların üniformasını giydirdim.
![]() |
| Protesto görüntüsü Londra Trafalgar Meydanı'ndan, 4 Ekim 2025. Görseli medyadan aldım. |
Arkadaki büyük kapının iki yanındaki kabartmalar Tevrat'tan sahneler tasvir ediyordu. Burada (sol taraf) Adem ve Havva'nın cennetten kovulması. Onun yerine doğal olarak Nakba'yı, yani Filistinlilerin evlerinden ve
yurtlarından kovulmasını koydum.
Hz. İsa'nın sağ omzunun arkasında ayrıntıları zor seçilen figürler var. İki elini kaldırmış yaşlı adamdan yola çıkarak "Sanal Gerçeklik" gözlükleriyle kafa bulan bir çocuk çizdim (Sanal Gerçeklik'le ilgili duygularımı 2024 Yılbaşı resmimizde paylaşmıştım. Bkz.: "Yeniyıl- 2022", 25 Aralık 2021.) Onun arkasına da akıllı telefonunda gördüğü birşeyden dehşete düşmüş bir adam yaptım. Gördüğü herhangi birşey olabilir ama bana göre adam Bitcoin borsasında paraları batırmış!
İncil'deki söyleme göre o gün Hz. İsa hiddetinden masaları devirmiş, üzerlerine yığılı paralar ortalığa uçuşmuş. Tabloda bunu ifade eden tek bir kırık masa var, en önde duruyor. Onun yerine yere saçılmış bir bilgisayar ve ekranına da şirket kârlarını gösteren bir grafik koydum.
Bu resmi Noel arifesinde çeşitli internet platformlarında paylaştım. Yeniyıl için ayrı, daha ferah birşey paylaşmayı düşündüysem de Lâle internette karşılaştığı ilginç, yeni bir bilgiyi bana aktarana kadar uygun tema bulamadım. Meğer Türk mitolojisinde kış gündönümünü temsil eden, Noel Baba'yı hiç de aratmayan figürler varmış: Ayaz Ata ve torunu Kar Kız. Türk dünyasının çeşitli ülkelerinde kutlanan "Nardugan" etkinlikleri bu figürler gibi giyinen insanlarla renklendirilirmiş. Türk Altay ve Orta Asya kültüründe yaygın bu karakterler Azeriler, Başkurtlar, Kazaklar, Kırgızlar, Tatarlar, Türkmenler, Özbekler ve Yakutlarda küçük isim farklarıyla tanınıyormuş ve Rus kültüründe Ded Moroz ("Kırağı Dede") ve Sneguroçka ("Kar Kızı") olarak karşılıkları varmış. Etkileşimin Türk kültürlerden Slavlara mı, yoksa Slavlardan Türklere mi geçtiği konusunda çelişkili görüşler olsa da çok da önemli değil, nihayet aynı coğrafyanın kültürü ve hem Çarlık, hem de Sovyetler döneminde birlikte yaşamış halklara ait. Daha ötesi açıkça pagan olan bu gelenekte hristiyan- müslüman farklılaşması da mevzubahis değil.
![]() |
"Ayaz Ata ve Kar Kız" diye arama yapınca Türklerin paylaştığı birçok fotoğraf çıksa da bu görüntülerin nereden geldiğine dair bilgi bulmak imkânsız gibi- Türkler de o figürleri zaten sahiplenmek istediğinden kaynaksız fotoğraflar ikna edici olamıyor. Bu fotoğraf moscowalk.ru sitesinden, Moskova metrosunda "Eastern Express" etkinliğiyle ilgili: değişik vagonlarda Rus Federasyonu'nun çeşitli bölgelerini temsil eden kostümlü insanlar ziyaretçileri karşılıyor. Bu fotoğrafın yazısını Google'a tercüme ettirince Yakutistan'a referans gördüm. (Ayaz Ata Yakutça'da Qys Khan'mış, yani Kış Han.) Arkadaki hanımlardan soldakinin giysisinde hiç Slav tadı yok zaten! (Bkz.: http://moscowalk.ru/transport/metro/eastern-express.html ) Ayrıca Christmas Wiki-Fandom'da Ayaz Ata'yı Türkî kültürlere atfeden İngilizce bir referans buldum. (Bkz:. https://christmas.fandom.com/wiki/Ayaz_Ata ) |
Son yıllarda Türkiye'de de bu kültür mirasına sahip çıkılıyormuş.
![]() |
2026 için Yeniyıl resmimiz. Our picture for the Newyear 2026. |
![]() |
| El Greco "Christ purging the temple", 1600. |
What I really wanted to do was to have Jesus grab and pull the weapon from an IDF soldier's hand, and that was very satisfying. It was only natural to interpret the woman sprawled on the ground as a downtrodden Palestinian, and the composition lent itself well to the addition of a "keffiyeh" around her neck.
It made sense to interpret the two men on the left carrying off things as greedy moneygrubbers trying to spirit their piles of banknotes away. I did not neglect to add a stash of gold bars to their hoard.![]() |
The image of the protest is from Trafalgar Square, London, 4 Oct. 2025. The image is from the media. |
There are reliefs of Old Testament scenes flanking the gateway behind. The one on the left shows Adam and Eve expelled from Eden. The natural choice was to turn that into a Palestinian family expelled from their land during the "Nakba".
Peering over Jesus' right shoulder we see a jumble of figures that are hard to distinguish. Re-interpreting the pose of the old man gesturing with his hands I drew a boy playing with a Virtual Reality set. (I expressed my feelings about Virtual Reality on our New Year's greeting for 2022- see "2022-Newyear", 25 Aralık- December 2021.) Behind him I drew a man looking in shock at what he is seeing on his smartphone screen- it could be anything but for me he has just witnessed his Bitcoin investment take a plunge.
According to the Bible Jesus overturned tables in his anger, sending the coins piled on them flying. The painting displays a single broken table up front. I replaced it with a computer scattered on the ground, the screen still displaying corporate profits.![]() |
When I searched for "Ayaz Ata and Kar Kız" on the Internet I came across plenty of photos posted by Turks, but it was almost impossible to find out where the photos were taken. Since the Turks already have an interest in claimig these personalities, the lack of source makes their claims suspect. This photo, however, is from the "moscowalk.ru" website and is about the "Eastern Express" activity of the Moscow subway wherein costumed representatives of different nations of the Russian Federation greet the visitors in each car. When I had the caption of this photo Google-translated I saw a reference to Yakutia, a Turcic state in the northeast of Russia. (Ayaz Ata in Yakut is Qys Khan' which would be "Kış Han" in our Turkish) Of the two ladies in the back, the costume of the one on the left has nothing Slavic about it! (See: http://moscowalk.ru/transport/metro/eastern-express.html) I also found an English language reference to Ayaz Ata on Christmas Wiki-Fandom which attributes him to Turcic cultures. (See: https://christmas.fandom.com/wiki/Ayaz_Ata) |






